Venezuela İsketesi-Siyah başlıklı kırmızı iskete
Black-hooded Red Siskin
(Carduelis cucullata)
Venezuela kırmızı başlı isketesi ispinozgillerden ve yaklaşık 10 cm uzunluğunda olan bir kuştur.Doğal yaşam alanlarını Güney Amerika bölgeleri,Kuzey Kolombiya ve Kuzey Venezuela oluşturmaktadır. Trinidad bölgesinde ki popülasyonun ise 1960 yılından beri soyu tükendiği düşünülmektedir.Bir zamanlarda Venenuzela da bolca görülen bu kuş ne yazık ki artık çok seyrek gözlemlenebilmektedir. Yarı göçmen sürüler halinde dolaşırlar. Bu kuşlar açıklık,kırlık alanlarda,orman kenarlarında ve ağaçlık,çalılık alanlarda yaşarlar. Erkek kuşun oldukça canlı ve göz alıcı kırmızı rengi vardır ve bu renk kuşun karnını, kuyruk üstünü,butlarını ve göğsünü kaplar.Yine aynı şekilde kanat çizgileri de kırmızıdır.Ensenin arkasında renk sırta doğru gri ve kırmızı şeklinde karışım gösterir.Baş,boğaz,uçuş tüyleri ve kuyruk ise siyah renktedir. Beyaz renkteki tüyler kuşun poposunda,bacaklarının üst kısımlarında ve kanat altlarında konumlanmıştır.
Yetişkin dişiler erkeğe benzer görünüştedirler ancak kuşun adını aldığı siyah kukuletaları yoktur. Ayrıca kırmızı renklenme genellikle göğüs altında,kanat çizgilerinde ve bazen de butlarda görülmektedir ancak erkek kuş kadar gözalıcı değildir. Ötüşleri genel olarak Hindistan Gümüş gagasına benzemektedir,çok tiz ve çi-tii şeklinde öterler.Erkeğin şakıması ise saka kuşuna benzer şekilde melodiktir.
Erkek dişi yanyana
Genç kuşlar tamamen gridir,ve yetişkin tüylerine 3-4 aylıkken geçmeye başlarlar. Kuşlar yaşlandıkça kırmızı renk daha fazla derinleşir. Bu kuşlar için renk mamasına kesinlikle gerek yoktur. Bu kuşların renklenmeleri asla solmaz. Bu nedenle kanarya üreticileri için sürekli aranan kuşlar olmuşlardır. Bu kuşlardaki kırmızı renk geni kanarya üreticileri tarafından renk ırkları için kırmızı rengi geliştirmek amacıyla çapraz üretim yapılarak kullanılmaktadır. Ve ayrıca ne yazık ki her zaman ki gibi bu gözalıcı renk ve çapraz üretim için olan mevcut talep ile güzel ötüşü çok fazla kaçak tuzak kurarak doğadan koparılmayı da beraberinde getirmiştir..
Kırmızı isketeler Venezuela hükümeti tarafından 1940 lardan beri koruma altına alınmıştır. Ayrıca CITES (Convention on International Trade in Endangered Species ) listesine 1975 yılında ve Amerika Doğal hayat servisi tarafından 1976 yılında soyu tehdit altında olan türler listesine eklenerek koruma altına alınmıştır. Böylelikle barındırma ve satışlar Amerika sınırları içinde izin ile yapılmaktadır. Barındırılan her kuş koruma altında olarak görünmektedir.
Dişi kuşlar yuvalarını kanarya sepetlerine yada salmada serbest bir biçimde yeşillikler arasına örerler. Yuva malzemesi olarak ince kuru otlar ve saplar, çimen sapları ve kökleri,kenevir-keten lifleri ve hindistan cevizi lifi kullanırlar. Kap şeklinde olan yuvanın dış çeperleri evvela daha sert ve kalın malzeme ile inşa edilir,ancak iç kısımlar daha yumuşak malzeme ile örtülür. Bütün yuvayı dişi yapar. Genellikle 3-4 yumurta bırakılır.Erkek kuluçka ve yavruların çıkış aşamasında dişi ile kalabilir. Yavrular doğduklarında tıpkı sakalarda olduğu gibi erkek agresif davranışlar sergilerse ortamdan uzaklaştırılması tavsiye edilmektedir. Yumurtalar yeşilimsi beyaz renktedir ve dişinin kuluçka yatmasında itibaren 12-14 gün içerisinde çıkarlar
Kırmızı iskete yavruları gerçekten çok küçüktür. Yem isteme davranışları başlar dimdik yukarıda ağızlar tamamen açık şekilde olarak gözlemlenmiştir. Alçak tiz sesleri ilk birkaç gün içinde duyulmaya başlar. 4. veya 5. günden sonra anne kuş yuvanın üstünde oturmayı keser. Tam bu zamanda bazı önlemler mutlaka alınmalı ve sürekli gözlem halinde bulunulmalıdır,ışıklar sönmeden önce yavruların iyice doyduğuna ve oda ısısının yeterli olduğuna emin olunuz. (21 santigrat ) Yavruları sadece anne kuş beslemektedir. Kuru mama,yumurta maması,elle besleme maması,ıslatılmış yem karışımları her dami hazır bulundurulmalıdır. 6 günlük kuşlar bileziklenmek için hazırdır. 12. günlerinde ise tamamen tüylenirler. Üreme periyodu ve bağımsız olma süresi sonunda yavruları serbest bir salmaya alınız. Erkek kuşu tekrar dişinin yanına bırakın ve ikinci kuluçkaya geçin.
Tavsiye edilen yem karışımı: Nijer/Devedikeni tohumu 31%, Kanarya yemi 31%, Kabuksuz yulaf 15%, çokyıllık delice tohumu 10%, Alman sarı darı 5%, Kabuklu susam 5%, Keten tohumu 2.6% Kanola tohumu 2.6%, Kenevir tohumu 2.4% Tarakotu tohumu 4%. Yada ayçiçek tohumu.
Kırmızı İskete üretim programından kısa notlar
1)Islatılmış Yem:Her türlü yağlı tohumlar ıslatılınca ekşimeye başlar. Islattığınız tohumları buzdolabında bekletmeye özen gösteriniz. Yem karışımı içinde yağlı tohumların yüzdesi fazla olmalıdır.Islak ve yumuşak yemler bağımsız olma ve yetişme aşamasında yavruların kolaylıkla açıp yiyebileceği şekilde olmaktadır. Aynı zamanda yeşil ve kuru saplı darılar diyetlerine zenginlik katmaktadır.
2)Taze sebze ve meyveler:Elma,göbek salata,yeşil salata,brokoli yılın her zamanı sunulmalıdır. Ayrıca ıspanak ve yeşil kabakta yiyebildikleri gözlemlenmiştir,bunları kafesin tellerine asınız,kafes zeminine bırakmayınız. Mandal pratik olabilir.
3)Yumurta maması:Ezilmiş yumurta maması karışımını üreme sezonunu başından sonuna kadar veriniz. Böcekler ise gereksizdir,onlarla uğraşmayın.
4)Kanarya Sepetleri:Bu sepetlerin derin olanlarında hoşlanırlar,yuva pedi gerekli değildir,kenevir ve pamuk lifleri kullanın.Genellikle yuva pedleri dikilmiş olsa bile yuvadan atılırlar.Bunlarla zaman kaybetmeyin. İnce sicimler,samanlar,lifler gibi doğal malzemeler verin. Erkek asla yuva ile ilgilenmez.
5)Vitaminler:Her zaman gerekli değildir.Vitaminli su direk güneş ışığı ve sıcaklıkta bakteri üretir.Vitaminleri ıslatılmış yem üzerine de serpebilirsiniz. Periyodik olarak kuşların vitamin ve mineral dengesi kaliteli vitaminler ile yenileyebilirsiniz.
6)Kafeste/salmada bitkilendirme:Yapay bitki kullanabilirsiniz. Yapay çam dalları gibi olması önerilir ancak kumaş gibi yapraklar kullanmayın. Kuşlar bunları çiğnemek isteyeceklerdir. Natürel kuru dallar asın,ayaklara iyi gelmektedir. Bu materyalleri yılbaşı süsü satan,ev dekor dükkanları,çiçekçiler gibi yerlerde kolayca bulabilirsiniz.Temizlik zamanlarında bitkileri çamaşır suyu ile yıkayın durulayın. Kafes ölçüleri 70 x40 x40 şeklinde uygundur.
7)Üreme sezonu: Nisandan Ağustos ayına kadar sürer. Bu kuşlar 15 yaşına kadar yaşayabilir ve 10 yıl kadar süreyle üreyebilirler.
8)Bakıcılık:Her zaman gerekli olmayabilir ancak acil durumlarda dişi kanaryaları kullanın. Bakıcı annenin sağlıklı ve güvenilir olmasına dikkat edin. Kanarya çiftini İskete çifti ile aynı durumda barındırın ve kanaryanın altındaki plastik yumurtaları altından sonra 8-10 günlük iskete yavrularını sürebilirsiniz. Kanarya yavruları iskete yavrularından çok daha fazla büyük olduğu için bazen sorun yaşanabilir. Yavru koyma işini gece yapmak daha pratik olabilir,eğer anne kanarya bebeği kabul eder ve beslerse yavruları eklemeye ertesi gün devam edin.
Kırmızı başlı iskete ile geçen 30 yıl.. By Don Coombe
İlk isketelerimi Güney Avustralyalı papağan üreticisi Fred’den edinmiştim. Onları daha önce hiç canlı görmemiştim,kararımı verdim ve ilk çiftimi edindim.İsketeler ,iklime alıştıklarında ve gereksinimleri karşılandığında kaya gibi sağlam kuşlardır. Yem hem kafesin zemininde hem de kafesin belli bir miktar yüksek bölgesinde olmalıdır çünkü bu kuşlar yem aramaya pek meyilli değillerdir. Fred o zamanlar bana bu tavsiyeleri vermişti,o yıllarda Avustralya’da çok az kişide isketeler vardı.Bu kuşlarla ile hatırladığım heves kırıcı bir manzara ise 3. günden 14. güne kadar dişinin yavruların üzerinde oturmaması idi. Isıtması olmayan salmalarda problemler yaşanıyordu. İlk zamanlardan beri onları bitkili salmalarda barındırıyorum ve her sene gözlemleyip üstüne düşünce bir kaç yeni yavru alabiliyordum,bazen onları Macellan isketelerine yada kanaryalara baktırıyorum. İlk yıllarda yuvayı geceleri içeri alıyordum ve sabaha annenin beslemesi için tekrar yerine koyuyordum,yaptığım taze mamayı da ekleyince başarı elde ediyordum,onları kazanmak için çok uğraştım ve o yıl 11 tane yavru alabilmiştim. Fred’in beslenme programı nijer,ezilmiş ay çekirdeği gibi besinlerden oluşuyordu.Daha sonra kurtçuk ve pandispanya keki kırıntıları da yiyebildiklerini keşfettim. Fred Tazmanya da olduğu için termit veriyordu bende canlı besin olarak beyaz karınca verdim.
Bazen kaza ile üstüne basıp ezdiğim salyangozları bir miktar içleri kuruduktan sonra isketelerin tükettiğini gördüm. İsketeler gerçekten çok ileri yaşlara kadar yaşayabiliyorlardı ancak bazen hava kesesi keneleri ve sivrisinek ısırıkları problem teşkil ediyordu. Ayakları şişen ve tırnakları düşen birkaç kuşumda sivrisinek tahribatından şüphelendim.
Barındırdığım salma çok iyi ekili bir salma,her türlü kaynağa ulaşabiliyorlar. Burada her türlü kuş iyi bir hayat sürebilir,salmada kepenkler var ve kepenkler kötü koşullarda kapanıyor.
Yavruları sıcak tutmanın bir başka yolunu ise Tazmanyalı bir üreticiden öğrendim,yuvanın yakınına yerleştirilen seramik bir ısıtıcı ile geceleri dişi terk ettiğinde yuva ısıtılabiliyordu.
İlk seferde ki kalp kırıklıklarını ve heveslerin kaçmasını kabul ediyorsanız bu kuşları barındırabilirisiniz,eminim ki kendi yönteminizi bulacaksınız.Zira bu kuşlar uzun ömürlüdürler ve 8 yıla kadar üreyebilirler.
Yavruları bakıcı kanaryaya vermeye karar verdiğim zaman bunu yavruların 4. veya 5. gününde yapıyorum çünkü kanaryanın bakması için iskete yavrularının boğazları ancak o zaman yeteri kadar uzamış olabiliyor aksi halde boğazları çok kısa oluyor ve problem yaşıyorum.
Dişi yuvayı kurarken erkek sadece dikkatle seyrediyor,yavrular geldiğinde bazen besleyebiliyor ancak yavruları bağımsız olana kadar besleyen dişi kuş oluyor..